Pine Folio: Sổ tay thực hành nhiếp ảnh di động & nghệ thuật quan sát đời thường Cộng tác viết bài  ·  [email protected]
Pine Folio. Nhiếp ảnh di động thực hành Gửi bài cộng tác
Kỹ thuật

Lấy nét cận cảnh và tránh méo góc khi chụp chi tiết bằng camera góc rộng

Cách chụp cận cảnh hoa lá và tĩnh vật bằng điện thoại không bị méo viền: ưu tiên camera tele hoặc zoom 2x quang học thay vì dí sát ống kính góc rộng.

Giọt nước đọng trên cánh hoa chụp cận cảnh sắc nét chi tiết
Chi tiết giọt sương đọng trên cánh hoa thể hiện độ sắc nét và tách phông tự nhiên. Ảnh: Ermell / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)  [Nguồn ảnh  ·  CC BY-SA 4.0]

Hiện tượng méo hình phối cảnh của ống kính góc rộng 24mm trên điện thoại

Khi muốn chụp chi tiết một giọt sương đọng trên cánh hoa hồng, con bọ cánh cam trên lá cây hay chiếc nhẫn cưới nhỏ, phản xạ tự nhiên của hầu hết mọi người là đưa điện thoại lại thật gần vật thể. Tuy nhiên, kết quả nhận lại thường là một bức ảnh kỳ lạ: vật thể bị phình to ở giữa, các góc cạnh bị kéo giãn méo mó, và rìa bức ảnh bị mờ nhòe thiếu tự nhiên. Nguyên nhân nằm ở thiết kế vật lý của camera chính trên điện thoại. Hầu hết các hãng sản xuất trang bị cho camera chính ống kính góc rộng với tiêu cự tương đương 24mm trên hệ máy phim 35mm. Góc nhìn rộng này rất thuận tiện để chụp nhóm đông người hay cảnh quan đường phố, nhưng lại có đặc tính làm giãn phối cảnh rất mạnh ở cự ly gần. Càng dí sát ống kính vào vật thể, các đường cong quang học càng bóp méo hình dạng thực tế của đồ vật.

Khoảng cách lấy nét tối thiểu: Tại sao đưa máy quá gần lại bị mờ nhòe?

Mọi cụm thấu kính quang học đều có một thông số gọi là Khoảng cách lấy nét tối thiểu (Minimum Focusing Distance). Đối với camera chính của smartphone, khoảng cách này thường dao động từ 8 đến 12 cm. Nếu bạn cố tình dí điện thoại gần hơn khoảng cách giới hạn này, động cơ điều khiển thấu kính bên trong máy sẽ không thể kéo cụm thấu kính ra đủ xa để hội tụ ánh sáng lên cảm biến. Màn hình sẽ chuyển sang trạng thái mờ tịt và máy ảnh liên tục lấy nét hunting (thò thụt) nhưng không thể khóa nét được. Nhiều người lầm tưởng máy ảnh bị lỗi, nhưng thực chất bạn chỉ đang ép ống kính hoạt động ngoài giới hạn vật lý của nó.

Dùng camera zoom 2x hoặc 3x: Bí quyết chụp cận cảnh giữ đúng tỉ lệ vật thể

Thay vì dí sát camera 1x vào vật thể, giải pháp chuẩn mực để chụp chi tiết là: Lùi máy ra xa khoảng 25 đến 35 cm, sau đó bấm chọn mức zoom 2x hoặc 3x trên màn hình. Phương pháp này mang lại ba lợi ích vượt trội:
  1. Giữ nguyên hình khối: Tiêu cự 50mm (ở mức 2x) hoặc 77mm (ở mức 3x) loại bỏ hoàn toàn hiện tượng phình méo góc rộng, giúp cánh hoa, chiếc nhẫn hay mặt đồng hồ giữ đúng đường nét thanh thoát như mắt người nhìn thấy ngoài đời.
  2. Dễ dàng lấy nét chính xác: Ở khoảng cách 30 cm, hệ thống lấy nét tự động của điện thoại hoạt động vô cùng êm ái và chính xác, không bị hiện tượng trượt nét.
  3. Không bị cản sáng: Khi đứng lùi lại, bóng của chính chiếc điện thoại và bàn tay bạn sẽ không đổ trùm lên bông hoa nhỏ cần chụp, tương tự như nguyên lý khi chống đổ bóng lúc chụp ảnh đồ ăn.

Độ sâu trường ảnh tự nhiên và cách tách chủ thể khỏi hậu cảnh rối rắm

Nhiều dòng điện thoại hiện nay có chế độ Chân dung (Portrait Mode) dùng thuật toán giả lập xóa phông. Tuy nhiên, khi chụp các vật thể nhỏ có viền phức tạp như cánh hoa mỏng, lông tơ lá cây hay giọt nước, thuật toán xóa phông bằng phần mềm rất hay lẹm vào chi tiết viền, tạo ra các vết cắt nham nhở rất giả tạo. Khi bạn dùng ống kính tele quang học 2x hoặc 3x và đưa chủ thể cách xa hậu cảnh phía sau (ví dụ bông hoa cách bức tường hoặc tán cây phía sau 1 đến 2 mét), quang học tự nhiên sẽ tạo ra độ sâu trường ảnh mỏng (shallow depth of field). Nền phía sau sẽ mờ mịn màng và tự nhiên nhờ độ mở khẩu độ vật lý của thấu kính, trong khi từng đường gân lá và giọt nước li ti ở tiền cảnh vẫn sắc nét tuyệt đối.

Giữ vững tay máy và chống rung khi chụp chi tiết nhỏ ngoài trời gió

Khi chụp macro hay chụp cận cảnh chi tiết ở mức zoom 2x hoặc 3x, bất kỳ rung động nhỏ nào của bàn tay cũng bị phóng đại lên gấp nhiều lần. Một cơn gió thoảng qua làm cành hoa đung đưa cũng đủ khiến bức ảnh bị nhòe chuyển động (motion blur). Để giữ bức ảnh luôn sắc nét căng mịn:
  • Tì hai khuỷu tay vào mạn sườn hoặc tì tay lên mặt bàn, đầu gối để tạo thế kiềng ba chân vững chắc trước khi bấm máy.
  • Dùng phím tăng giảm âm lượng cứng ở cạnh máy để bấm chụp thay vì chạm mạnh vào màn hình cảm ứng, tránh làm rung giật máy đúng khoảnh khắc chụp.
  • Chạm giữ vào bông hoa để kích hoạt AE/AF Lock, sau đó chờ đúng khoảnh khắc gió lặng trong một tích tắc rồi mới nhấn chụp.
Chụp được một bức ảnh gốc sắc nét ngay từ đầu sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều công sức khi mở máy ra để tinh chỉnh độ nét và độ tương phản sau này.
Ghi nhớ thực hành từ Pine Folio

Kỹ năng chụp ảnh bằng điện thoại hoàn thiện nhanh nhất thông qua thói quen quan sát tỉ mỉ và thực hành đều đặn mỗi ngày. Hãy bắt đầu từ việc bật đường lưới, kiểm soát hướng ánh sáng và kiên nhẫn bấm chụp vài góc nhìn khác nhau trước khi chọn ra khung hình ưng ý nhất.