Pine Folio: Sổ tay thực hành nhiếp ảnh di động & nghệ thuật quan sát đời thường Cộng tác viết bài  ·  [email protected]
Pine Folio. Nhiếp ảnh di động thực hành Gửi bài cộng tác
Phong cảnh

Chụp ảnh hoàng hôn bằng điện thoại không bị cháy sáng vùng trời

Kỹ thuật chụp ảnh hoàng hôn và giờ vàng trên điện thoại thông minh: cách hạ thanh phơi sáng, kiểm soát dải tương phản động và giữ chi tiết chân thật.

Bầu trời hoàng hôn rực rỡ soi bóng trên mặt nước Hồ Tây Hà Nội
Bầu trời hoàng hôn Hồ Tây với dải mây màu ấm soi bóng trên mặt nước. Ảnh: Nguyen Duc Anh / Wikimedia Commons (CC0)  [Nguồn ảnh  ·  CC0]

Hiểu về dải tương phản động giới hạn trên cảm biến điện thoại nhỏ

Những chiều hoàng hôn buông xuống trên bãi biển, dòng sông hay nóc các tòa nhà chung cư thành phố luôn là khung cảnh thôi thúc mọi người rút điện thoại ra bấm máy. Tuy nhiên, rất nhiều người thất vọng khi nhìn vào tấm ảnh vừa chụp: bầu trời vốn có màu cam tím rực rỡ ngoài đời lại biến thành một đốm trắng chói lòa trên màn hình, còn nhà cửa bên dưới thì đen thui như một khối mực. Nguyên nhân xuất phát từ dải tương phản động (Dynamic Range) của máy ảnh. Trong một buổi hoàng hôn, khoảng cách chênh lệch ánh sáng giữa quả cầu mặt trời rực lửa và mặt đất bên dưới có thể lên tới 10 đến 14 stop. Cảm biến tí hon của điện thoại thông minh không thể tự mình ghi nhận toàn bộ dải sáng này cùng một lúc nếu người dùng để chế độ chụp tự động hoàn toàn. Theo tài liệu chuyên ngành về nhiếp ảnh phong cảnh trên Wikipedia, người cầm máy buộc phải học cách chủ động quyết định xem mình muốn ưu tiên bảo toàn chi tiết ở vùng nào.

Thao tác chạm đo sáng vào vùng chuyển tiếp và kéo thanh phơi sáng xuống

Thuật toán tự động của điện thoại thường cố gắng tính toán độ sáng trung bình của toàn khung hình. Khi thấy tiền cảnh (mặt đường, bến thuyền, mái nhà) quá tối, máy sẽ tự động đẩy sáng lên, vô tình làm cháy trắng toàn bộ màu sắc của ráng chiều. Để giữ trọn vẹn màu trời cam đỏ đậm đà, bạn cần thực hiện theo các bước sau:
  1. Mở camera, không chạm vào mặt trời rực sáng và cũng không chạm vào vùng bóng tối dưới chân tòa nhà. Hãy chạm ngón tay vào vùng trời chuyển màu nằm ngay sát vệt sáng rực rỡ nhất (nơi có màu cam sẫm hoặc vàng mật ong).
  2. Khi ô vuông màu vàng hiện lên, bạn chạm nhẹ vào biểu tượng hình mặt trời bên cạnh và kéo từ từ ngón tay xuống dưới.
  3. Bạn sẽ thấy bầu trời lập tức dịu lại, từng dải mây tím, hồng và vàng cam hiện lên sắc nét, các khối mây không còn bị bệt trắng.
Apple mô tả rất rõ cách dùng thao tác kéo thanh phơi sáng trong phần hướng dẫn điều chỉnh độ phơi sáng trên iPhone. Quy tắc vàng của ảnh hoàng hôn kỹ thuật số là: Thà để tiền cảnh hơi tối một chút, chứ tuyệt đối không để cháy sáng bầu trời, bởi vùng trời bị cháy trắng (clipping) sẽ vĩnh viễn mất dữ liệu màu và không thể cứu lại được khi chỉnh sửa.

Khung giờ vàng và giờ xanh: Thời điểm ánh sáng đẹp nhất trong ngày

Nhiều người có thói quen chỉ giơ máy lên khi mặt trời sắp lặn hẳn, nhưng thực tế thời gian chụp phong cảnh chiều tà được chia thành hai giai đoạn quý giá: Giờ vàng (Golden Hour): Diễn ra khoảng 45 phút trước khi mặt trời chạm đường chân trời. Ánh nắng lúc này xiên góc rất thấp, phủ lên mọi vật thể một lớp ánh sáng màu mật ong ấm áp và kéo dài những vệt bóng đổ trên mặt đất. Đây là thời điểm đẹp nhất để kết hợp chụp phong cảnh với người đi bộ ngược sáng, áp dụng quy tắc một phần ba cho đường chân trời để lấy trọn chiều sâu không gian. Giờ xanh (Blue Hour): Bắt đầu khoảng 15 đến 25 phút sau khi mặt trời lặn hẳn xuống đường chân trời. Bầu trời chuyển sang tông màu xanh thẫm sâu thẳm (cobalt blue) trong khi các tòa nhà thành phố và đèn đường bắt đầu bật sáng vàng rực. Sự tương phản giữa sắc xanh lạnh của trời và sắc vàng ấm của ánh đèn nhân tạo tạo ra bức tranh đô thị vô cùng cuốn hút.

Tận dụng bóng đổ ngược sáng (Silhouette) khi tiền cảnh thiếu sáng

Khi bạn đã hạ thanh phơi sáng để bảo toàn màu trời hoàng hôn rực rỡ, toàn bộ các chi tiết ở tiền cảnh như hàng cây ven sông, người đi xe đạp hay lan can cầu sẽ chìm vào bóng tối. Thay vì cố gắng kéo sáng vùng này lên khiến ảnh bị vỡ hạt và lộ nhiễu, hãy biến nhược điểm này thành phong cách chụp ngược sáng hình bóng (Silhouette). Để có một bức ảnh silhouette ấn tượng:
  • Tìm những chủ thể có đường nét viền (silhouette outline) rõ ràng và dễ nhận diện: một người đang giương ô, một nhánh cây khẳng khiu, chiếc thuyền nan neo đậu ven hồ, hay tháp đồng hồ cổ.
  • Đặt chủ thể nổi bật trên nền trời sáng rực, tránh để chủ thể trùng lặp vào các mảng tường tối phía sau.
  • Giữ máy thật chắc tay để các đường viền của bóng người không bị nhòe mờ do thời gian phơi sáng của máy tự động kéo dài khi trời chạng vạng.

Lưu ý khi chụp qua mặt nước hồ hoặc bãi biển để tránh lóa ống kính

Mặt nước phẳng lặng của hồ nước hay bờ biển là tấm gương phản chiếu tự nhiên khuếch đại vẻ đẹp của hoàng hôn lên gấp đôi. Tuy nhiên, ánh sáng phản xạ mạnh từ mặt nước rất dễ tạo ra các vệt lóa sáng (lens flare) hay đốm xanh lá cây phiền toái trên ống kính điện thoại. Trước khi bấm máy, hãy dùng góc áo thun mềm hoặc khăn lau kính lau sạch sẽ bề mặt kính camera. Vệt dầu mỡ từ vân tay bám trên kính chính là thủ phạm khiến các tia sáng mặt trời bị nhòe loang lổ. Ngoài ra, bạn hãy thử hạ thấp điện thoại xuống sát mép nước khoảng 10 đến 20 cm để tận dụng gợn sóng lăn tăn làm tiền cảnh dẫn mắt người xem vào vùng ráng chiều xa xa. Bức ảnh phong cảnh gốc sạch sẽ này sẽ giúp bạn dễ dàng cân chỉnh màu sắc trong ứng dụng Photos sau đó mà không cần can thiệp quá nhiều filter nhân tạo.
Ghi nhớ thực hành từ Pine Folio

Kỹ năng chụp ảnh bằng điện thoại hoàn thiện nhanh nhất thông qua thói quen quan sát tỉ mỉ và thực hành đều đặn mỗi ngày. Hãy bắt đầu từ việc bật đường lưới, kiểm soát hướng ánh sáng và kiên nhẫn bấm chụp vài góc nhìn khác nhau trước khi chọn ra khung hình ưng ý nhất.